Republika Srpska
Entitet · bez kantona
Republika Srpska jedan je od dva entiteta BiH. Nema kantone: teritorijalni prikaz vodi od entiteta do opština i gradova. To ne ukida njihovo pravo na lokalnu samoupravu niti ih pretvara u urede entitetske Vlade.
Institucije i način izbora
- Narodna skupština RS83 poslanika
Zakonodavna vlast: donosi entitetske zakone i budžet, bira Vladu i nadzire njen rad.
Izbor / imenovanje: Poslanike neposredno biraju građani. Skupština bira i pet srpskih delegata u Dom naroda BiH, odvojeno od kantonalnog puta u FBiH.
- Vijeće naroda RS28 delegata
Zaštita vitalnog nacionalnog interesa: nije ravnopravan drugi zakonodavni dom za redovno usvajanje svih zakona. Učestvuje kroz poseban ustavni postupak zaštite vitalnih interesa.
Izbor / imenovanje: Osam delegata iz svakog konstitutivnog naroda i četiri iz reda Ostalih biraju odgovarajući klubovi Narodne skupštine; Ustav uređuje dopunu izbornog tijela odbornicima lokalnih skupština kada je potrebna.
- Predsjednik i potpredsjednici RSPredsjednik i 2 potpredsjednika
Izvršna vlast: predsjednik predstavlja entitet, predlaže mandatara Vlade i obavlja druge ustavne poslove.
Izbor / imenovanje: Biraju se neposredno prema izbornim pravilima za predsjednika i potpredsjednike, uz zastupljenost tri konstitutivna naroda.
- Vlada RS
Izvršna vlast: predlaže i provodi entitetske politike, zakone i budžet te upravlja entitetskom upravom.
Izbor / imenovanje: Predsjednik predlaže kandidata za predsjednika Vlade. Narodna skupština bira Vladu na osnovu programa i prijedloga njenog sastava.
- Ustavni sud RS
Ustavnosudska zaštita: ocjenjuje ustavnost i zakonitost u svom djelokrugu. Vijeće za zaštitu vitalnog interesa odlučuje u odgovarajućem posebnom postupku.
Izbor / imenovanje: Sudije bira Narodna skupština na prijedlog predsjednika, u ustavno propisanom postupku; to nije izbor članova Vlade.
- Vrhovni, okružni i osnovni sudovi
Sudska vlast: nezavisni redovni sudovi s nadležnostima i pravnim lijekovima utvrđenim zakonima. Nisu podređeni predsjedniku ili Vladi u odlučivanju.
Izbor / imenovanje: Sudije redovnih sudova imenuje VSTV BiH u zakonskom postupku, a ne birači ili entitetska Vlada.
Za šta je nadležan ovaj nivo?
- Entitetski propisi i politike u oblastima koje ne pripadaju institucijama BiH, uključujući obrazovanje, zdravstvo, socijalnu zaštitu i unutrašnje poslove, u mjerodavnom ustavnom i zakonskom okviru.
- Privredna i fiskalna politika, entitetska infrastruktura, javne službe i uređenje sistema lokalne samouprave prema raspodjeli nadležnosti.
- Posebni postupak zaštite vitalnog nacionalnog interesa povezuje Narodnu skupštinu, Vijeće naroda, zajedničku komisiju i Ustavni sud kada se ispune ustavni uslovi.
Važno je razlikovati
- RS nema kantonalne skupštine ili kantonalne vlade. Između entitetskog i lokalnog nivoa ne treba izmišljati dodatnu teritorijalnu vlast.
- Vijeće naroda nije pandan Domu naroda FBiH u svim zakonodavnim poslovima; njegova specifična uloga je zaštita vitalnog nacionalnog interesa.
- Entitetske institucije i lokalna samouprava vezane su Ustavom BiH i mjerodavnim državnim zakonima i odlukama.